Sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt: Những vấn đề cần quan tâm
Qua nghiên cứu và thảo luận tại 2 cuộc hội thảo do Hiệp Hội Bia - Rượu - Nước Giải Khát Việt Nam và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức về Dự án sửa đổi bổ sung Luật thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) có nổi lên một số vấn đề chưa phù hợp.
Cụ thể là đối với bia hơi, dự thảo đưa mức thuế TTĐB bia hơi lên 50% cộng với thuế giá trị gia tăng thì tổng số thuế tăng lên quá cao, sẽ gây áp lực đối với các nhà sản xuất, nhiều cơ sở sẽ rơi vào tình trạng khó khăn, lỗ và không nộp được thuế. Năm 2003 khi hội thảo về thuế TTĐB đối với mặt hàng bia hơi, Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam đã kết luận nếu thuế bia lớn hơn 30% thì chỉ có 30% doanh nghiệp chịu đựng được…. Sức ép tăng giá nguyên vật liệu, giá cả mọi thứ đều tăng, thời tiết bất thường, độ rủi ro cao của mặt hàng bia, sức mua giảm, … Nay thì “dự thảo tăng thuế lên 50% làm chúng tôi rất hoang mang, doanh nghiệp chắc chắn không chịu được sức ép tăng thuế và tăng giá đột biến” - Giám đốc Công ty CP Bia Bắc Giang phát biểu.

Hơn nữa, mức thuế bia càng cao còn tạo điều kiện cho “bia cỏ” chất lượng kém, càng phát triển mạnh, vì các cơ sở này trốn thuế nên không tăng giá bia như các cơ sở làm ăn chân chính, ảnh hưởng sức khỏe, an toàn vệ sinh thực phẩm, thất thu ngân sách nhà nước.

Giải thích tăng thuế bia hơi sẽ khiến các doanh nghiệp chuyển đổi cơ cấu sang bia chai, bia hộp là điều không thể thực hiện được vì đã khó khăn đến mức giải thể thì không thể có vốn để đầu tư bia hộp, bia chai, số vốn này không ít hơn hàng trăm tỷ đồng, mà cũng không có thương hiệu để tiêu thụ sản phẩm.

Bia hơi là sản phẩm đặc thù mà chỉ Việt Nam mới có, chủ yếu phục vụ tại chỗ, bảo quản 1 đến 3 ngày, loại bia bình dân phục vụ người bình dân này không nên xếp hạng với các loại bia chính thống bia hộp, bia chai, bia tươi mà khi đàm phán hội nhập được quan tâm. Một số nhà máy lớn nước ngoài đầu tư ở Việt nam rất muốn và đã xâm nhập thị trường bia hơi này, nhưng không thành công vì các “thượng đế” vốn dĩ đã trung thành với quán bia hơi bình dân nên không vào những quán bia hơi sang trọng này.

Với những lý do trên, đề nghị mức thuế bia hơi nêu là 30%, nhà nước không thất thu ngân sách như hiện nay, hạn chế việc trốn thuế, địa phương có nguồn thu, doanh nghiệp trụ vững và phát triển, công nhân có việc làm, thể hiện quan điểm về chính sách thuế đối với tiêu dùng bia hơi có sự khuyến khích quan tâm đến người lao động hơn các loại bia khác, không phá vỡ cam kết với các nước khác.

Đối với bia hộp, bia chai, thuế suất hiện nay là 75% (không tính thuế TTĐB vỏ hộp).

Luật Dự thảo qui định bia hộp, bia chai thuế suất 50% (có tính thuế TTĐB vỏ hộp).

Về vấn đề này có 5 bất hợp lý:

Luật thuế thay đổi quá nhanh, mất ổn định cho nhà đầu tư, cho doanh nghiệp. Cùng 1 loại bia, từ một mẻ bia của 1 nồi nấu chiết ra, nhưng thuế phải nộp của 1lít bia đựng vào hộp bằng 150% thuế phải nộp của 1lít bia đựng vào chai, không công bằng về luật thuế. Cùng một vỏ hộp từ một nhà máy sản xuất ra, nhưng vỏ hộp đựng bia phải chịu thuế suất TTĐB còn vỏ hộp đựng các thực phẩm, đồ uống khác thì không phải chịu thuế này (sản lượng vỏ hộp ở Việt Nam khoảng 3 tỷ chiếc, trong đó chỉ có 1 tỷ chiếc đựng bia chịu thuế TTĐB, cũng là không công bằng).

Trong cùng một đợt sửa đổi luật thuế, có sự không công bằng: bia chai giảm thuế 28%, bia hộp tăng thuế 5% (trong Dự thảo có giải trình bia chai giảm thuế nên thâm hụt ngân sách 1.200 tỷ đồng, bia hộp do lại thu thuế TTĐB vỏ hộp nên không ảnh hưởng ngân sách, thu được từ 1 tỷ vỏ hộp đựng bia 500 tỷ đồng). Bia là một loại đồ uống 40 đến 50 cồn, thuế suất 50%, rất cao so với rượu 200 cồn thuế suất 20%.

Theo chúng tôi, nguyên tắc rất quan trọng của luật thuế là sự công bằng. Các nước tính thuế bia theo lít và theo độ cồn, thuế bia từ 10% đến 30%.

Hậu quả của việc tăng thuế bia hộp còn dẫn đến người sử dụng chuyển sang uống bia chai, không những gây khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất bia hộp, doanh nghiệp sản xuất vỏ hộp mà còn làm giảm nguồn thu từ bia hộp mức thuế rất cao so với bia chai sang thu từ thuế bia chai mức thuế rất thấp so với bia hộp.

Bia hộp phục vụ ngành du lịch, vùng sâu, vùng xa, tiện lợi khi cần vận chuyển đường dài trong khi bia chai lỉnh kỉnh dễ vỡ. Theo Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam thì “lượng bia nhập khẩu vào Việt Nam hiện nay có tỷ lệ rất thấp, dưới 1%, xu hướng trung và dài hạn sẽ không thay đổi nhiều vì hầu hết các thương hiệu bia hàng đầu thế giới đã đầu tư nhà máy sản xuất tại Việt Nam hoặc hợp tác liên doanh, liên kêt với các doanh nghiệp bia trong nước”. Vấn đề xác định thuế bia hộp không tính giá trị vỏ hộp cũng như xác định thuế bia chai không tính giá trị vỏ chai thực hiện từ năm 2000 và không gặp khó khăn gì trong việc tính thuế. Với những lý do trên, thiết nghĩ chỉ nên sửa đổi luật thuế TTĐB hiện hành về thuế suất đối với bia, còn cách tính và giá tính thuế vẫn như luật hiện hành là có trừ giá trị vỏ bao bì khi tính thuế.

Nguồn: Báo điện tử Công thương