Kẻ cười...

So với biểu thuế TTĐB hiện hành thì thuế suất thuế TTĐB của hầu hết các mặt hàng, dịch vụ sửa đổi lần này đều có xu hướng tăng. Chỉ có ba mặt hàng là xe ô tô 5 chỗ ngồi loại dưới 2.000 dung tích xi lanh; rượu loại từ 40 độ trở lên và bia chai, bia hộp là được giảm thuế suất và giảm khá mạnh.

Cụ thể, xe ô tô 5 chỗ ngồi loại dưới 2.000 dung tích xi lanh giảm từ 50% xuống còn 40%; rượu loại từ 40 độ trở lên từ 65% giảm còn 50% và đặc biệt bia chai, bia hộp từ 75% giảm chỉ còn 45% (áp dụng từ năm 2010-2012) hoặc 50% (áp dụng từ 2013 trở đi).

“Trong kinh doanh, được giảm vài phần trăm thuế là đã “sướng” lắm rồi, còn ở đây giảm tới mười, thậm chí ba chục phần trăm thì quả thật là nhiều” - giám đốc một doanh nghiệp nhận xét.

Mặc dù thuế TTĐB là loại thuế gián thu, đánh vào người tiêu dùng nhưng rõ ràng người hưởng lợi trước tiên chính là các nhà sản xuất, nhập khẩu vì họ sẽ có điều kiện để điều chỉnh giá bán, giúp cho việc tiêu thụ được nhiều hơn.

Vấn đề đặt ra, theo một số ý kiến, là người tiêu dùng có được hưởng lợi gì từ việc giảm thuế đó không, hay rồi cũng tương tự như câu chuyện “giá xăng dầu”, “giá xi măng”, “giá thép”... xảy ra vừa qua? Nếu giá bán không giảm hoặc giảm không đáng kể thì chênh lệch từ giảm thuế sẽ tạo nên những khoản lợi nhuận đáng kể cho các nhà sản xuất, nhập khẩu.

Trong khi đó, ở một góc độ khác, lại có ý kiến lo ngại rằng nếu giá bia, rượu giảm thì sẽ thúc đẩy việc tiêu dùng, điều này sẽ gây ra những hệ lụy không tốt vì đây là những chất kích thích, có hại cho sức khỏe con người.

Tuy nhiên, theo tờ trình của Chính phủ, việc giảm thuế cho những mặt hàng trên là việc buộc phải làm để thực hiện cam kết của Việt Nam với WTO rằng đến năm 2010 tất cả các loại rượu được chưng cất có nồng độ từ 20 độ cồn trở lên sẽ áp dụng một mức thuế tuyệt đối tính theo lít rượu cồn nguyên chất hoặc một mức thuế phần trăm; còn với mặt hàng bia sẽ áp dụng một mức thuế suất phần trăm (%) chung đối với các loại bia, không phân biệt hình thức đóng gói bao bì.

Như vậy, để không ảnh hưởng đến các doanh nghiệp sản xuất bia hơi, theo ông Phạm Đình Thi, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính), dự thảo đã chọn mức thuế chung phù hợp là 45%, áp dụng từ năm 2010-2012 và sau đó từ 2013 trở đi nâng dần lên 50%. Ông Thi cũng giải thích thêm với TBKTSG rằng chỉ có loại bia chai thực sự được giảm thuế TTĐB, còn bia hộp do thay đổi cách tính thuế (đánh thuế cả phần vỏ hộp) nên thực sự thuế cũng không giảm.

Người khóc

Trong khi các nhà sản xuất bia (hộp, chai)... vui mừng thì ngược lại một số doanh nghiệp thuộc ngành nghề khác lại tỏ ra lo lắng trước đề xuất tăng thuế suất TTĐB của dự thảo đối với hầu hết các mặt hàng, dịch vụ chịu loại thuế này. Trong số những mặt hàng, dịch vụ dự kiến tăng thuế, vũ trường, mat-xa, karaoke, casino, trò chơi điện tử có thưởng, kinh doanh đặt cược, mỗi loại tăng thêm 10%.

Riêng xe ô tô, tăng chủ yếu đối với xe từ 6-9 chỗ ngồi, loại trên 3.000 dung tích xi lanh với mức thuế 60% (mức hiện hành là 30%). Theo tính toán của một chuyên gia trong ngành ô tô thì thực tế thuế mà người tiêu dùng phải đóng sẽ rất cao vì sau khi đóng thuế TTĐB còn phải đóng thuế giá trị gia tăng (GTGT) tính chồng lên thuế TTĐB.

Ví dụ, một chiếc xe 6 chỗ ngồi sản xuất tại Việt Nam có giá 30.000 đô la Mỹ, theo quy định hiện hành thì phải đóng 12.900 đô la tiền thuế (thuế TTĐB: 9.000 và thuế GTGT: 3.900), tổng cộng người tiêu dùng phải trả 42.900 đô la (chưa kể phí trước bạ và các phí khác). Nếu theo dự thảo, người mua phải trả 22.800 đô la thuế (thuế TTĐB: 18.000 và thuế GTGT: 4.800), tổng cộng số tiền tậu xe lên tới 52.800 đô la.

Theo ông Udo F. Loersch, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam, trong phân khúc xe 6-9 chỗ ngồi, thị trường của 12 doanh nghiệp FDI sản xuất ô tô chiếm tỷ trọng cao nhất (chiếm 42% tổng thị trường) và đạt tỷ lệ nội địa hóa cao nhất (vài mẫu đạt mức nội địa hóa 33% và sẽ tăng trên 40% trong những năm tới). Việc tăng thuế như dự thảo sẽ khiến nhiều nhà đầu tư xem xét lại dự án vì rủi ro quá lớn.

TS. Lê Thị Thúy Nga, (khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng nhìn nhận việc thường xuyên điều chỉnh thuế đối với ô tô mà không có lộ trình thực thi đã gây ra nhiều biến động, làm cho thị trường ô tô phức tạp và khó dự đoán. “Nếu nhà nước có chính sách trung và dài hạn thì các doanh nghiệp có thể an tâm hoạch định chiến lược sản xuất kinh doanh lâu dài tại Việt Nam, đồng thời sẽ thu hút các nhà cung cấp linh kiện đầu tư vào Việt Nam để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ngành công nghiệp ô tô”-bà Nga nhận định.

Ngoài những mặt hàng “truyền thống”, dự thảo lần này còn đưa vào ba đối tượng “mới toanh” thuộc diện chịu thuế TTĐB đều với mức cao 30%. Đó là xe mô tô trên 125 phân khối, du thuyền, máy bay (trừ máy bay, du thuyền sử dụng cho mục đích kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, khách du lịch).

Bà Chenny Vương, Giám đốc tài chính Công ty Crsair Marine, cho biết bà thật sự “sốc” khi nghe tin này vì nếu áp dụng thì dự án đầu tư xây dựng khu dịch vụ du thuyền ở Vũng Tàu 20 triệu đô la Mỹ mà hiện công ty đang lên kế hoạch sẽ phải xem xét lại. “Du thuyền là một môn thể thao thu hút nhiều du khách nước ngoài. Hoạt động này vừa mới được nhen nhóm với tiềm năng rất lớn ở Việt Nam. Thế mà chưa gì bây giờ đã đưa vào diện không khuyến khích...”.

Theo bà Chenny Vương, việc đánh thuế TTĐB không chỉ làm thiệt hại cho ngành du lịch Việt Nam mà còn làm thiệt hại cho chính người tiêu dùng trong nước. Vì sản phẩm du thuyền do công ty sản xuất nếu xuất khẩu thì không bị đánh thuế TTĐB, ngược lại nếu bán trong nước thì bị áp thuế cao.