Trái ngược với xu hướng suy giảm chung của hoạt động xuất khẩu cũng như của nhóm hàng nông sản, gạo là mặt hàng duy nhất giữ tốc độ tăng trưởng xuất khẩu liên tục từ đầu năm đến nay, cả số lượng và giá trị.
 
Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 6 tháng đầu năm nay, cả nước đã xuất khẩu 3,8 triệu tấn gạo, đạt giá trị 1,8 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái.
 
Hầu hết các thị trường tiêu thụ gạo lớn của Việt Nam đều có tốc độ tăng trưởng khá so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, Philippines chiếm tỷ trọng lớn nhất với trên 50% lượng gạo Việt Nam xuất khẩu, đạt giá trị trên 752 triệu USD; tiếp đến là Malaysia với tỷ trọng 8,7% và đạt giá trị gần 129 triệu USD.
 
Diễn biến thị trường lúa gạo thời gian này đang khá sôi động, giao dịch trong nước tăng trở lại sau thời gian trầm lắng vào giữa tháng 5 đến tuần đầu tháng 6 do các doanh nghiệp hạn chế mua vào vì đã đủ hàng cho các hợp đồng xuất khẩu, trong khi hai cường quốc xuất khẩu gạo lớn là Ấn Độ và Thái Lan lại thông báo tung ra thị trường khoảng 5 triệu tấn khiến giá gạo xuất khẩu giảm mạnh.
 
Hiện nay, giá xuất khẩu đã tăng thêm khoảng tăng từ 5 - 10 USD/tấn. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã ký được hợp đồng xuất khẩu số lượng lớn, mở ra cơ hội tiêu thụ hết lúa gạo hàng hoá trong vụ hè thu sắp tới.
 
Tin từ Bộ Công Thương cho hay cả hai thị trường xuất khẩu chính của gạo Việt Nam là Philippines và Malaysia đều đang có kế hoạch tăng thêm lượng gạo nhập để thực hiện chính sách bổ sung lương thực dự trữ. Theo đó, lượng gạo nhập của Philippines trong năm nay có thể tăng thêm khoảng 200.000 tấn, Malaysia thêm khoảng 150.000 tấn.
 
Thêm vào đó, nhiều khách hàng châu Phi đang tìm mua gạo Việt Nam do có giá mềm hơn các nước khác. Các nhà nhập khẩu Trung Quốc cũng đang có xu hướng chọn gạo Việt Nam thay cho gạo Thái Lan vì lý do giá cả. Trong khi đó, kế hoạch xuất khẩu 5 triệu tấn gạo của Ấn Độ và Thái Lan vẫn chưa thể triển khai do Ấn Độ đang phải chịu thiên tai.
 
Đây là những cơ sở để dự báo tình hình thuận lợi về thị trường xuất khẩu cho hạt gạo Việt Nam thời gian tới. Hơn nữa, việc Chính phủ thực hiện cơ chế điều hành xuất khẩu gạo linh hoạt hơn cũng giúp doanh nghiệp thuận lợi trong chủ động đàm phán ký hợp đồng, mua hết lúa cho nông dân. Do đó, sản lượng gạo xuất khẩu năm nay có thể lên tới 6 triệu tấn thay vì dừng lại ở con số 4,5 - 5 triệu tấn như dự kiến ban đầu.
 
Hiện nay, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đang phối hợp các địa phương thống nhất khung giá mua lúa đảm bảo nông dân có lãi tối thiểu 30%, theo chỉ đạo Thủ tướng Chính phủ.