|
Quản lý xây dựng theo quy hoạch : Thiếu chế tài và khó thực hiện |
|
2:1' 28/5/2009 |
 |
|
Hình minh họa |
Sau 5 năm triển khai thực hiện Luật Xây dựng, công tác quản lý xây dựng theo quy hoạch đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng bộc lộ nhiều vấn đề tồn tại, đặc biệt là việc quản lý xây dựng theo quy hoạch vừa thiếu chế tài, vừa khó thực hiện.
Từ kinh nghiệm thực tế công tác quản lý quy hoạch xây dựng tại địa phương, xin nêu một số vấn đề tồn tại cơ bản như sau:
Thứ nhất, Khoản 1 điều 13 Luật Xây dựng quy định: “Quy hoạch xây dựng phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất“. Đây là một định hướng ngược, vì như vậy có nghĩa là quy hoạch sử dụng đất phải lập trước và là căn cứ để lập quy hoạch xây dựng. Về bản chất quy hoạch sử dụng đất là tổng hợp nhu cầu sử dụng đất của tất cả các ngành trên cùng một lãnh thổ. Như vậy quy hoạch xây dựng và quy hoạch các ngành khác cần phải được lập trước, đồng thời, đồng bộ với nhau. Từ nhu cầu sử dụng đất của các quy hoạch đồng bộ này mới xây dựng được quy hoạch tổng thể sử dụng đất và kế hoạch sử dụng đất hàng năm một cách khoa học. Vì định hướng không chuẩn nên tại nhiều địa phương cơ quan chức năng rất lúng túng trong công tác này, thậm chí tại nhiều đô thị Ngành Tài nguyên - Môi trường lập quy hoạch sử dụng đất của đô thị và phê duyệt trước, sau đó các ngành phải căn cứ vào đó để lập quy hoạch cho ngành mình. Đây là một quy trình ngược cần được thay đổi.
Thứ hai, bỏ qua quy hoạch xây dựng vùng huyện: Điều 15 Luật Xây dựng về nhiệm vụ quy hoạch xây dựng vùng chỉ quy định có 2 loại quy hoạch vùng:
- Quy hoạch xây dựng vùng trọng điểm - quy hoạch xây dựng liên vùng do Bộ Xây dựng lập trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sau khi có ý kiến các ngành và địa phương.
- Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh do UBND tỉnh lập và phê duyệt.
Như vậy là không có quy định về quy hoạch xây dựng vùng huyện hoặc quy hoạch xây dựng chung huyện. (Trong khi đó thành phố thuộc tỉnh, cấp hành chính tương đương với huyện thì được lập quy hoạch chung xây dựng). Đây là khoảng hụt hẫng lớn. Trong thực tế UBND cấp huyện hết sức lúng túng vì thiếu công cụ quản lý là quy hoạch xây dựng toàn huyện, bao gồm: Định hướng phát triển hệ thống và quy mô các điểm đô thị thuộc huyện, hệ thống các khu công nghiệp, dịch vụ, du lịch...; Định hướng phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hệ thống các điểm dân cư nông thôn...
Không có định hướng chung nên mỗi nơi quy hoạch mỗi kiểu, mỗi ngành mỗi kiểu chồng lấn lên nhau không thể kiểm soát nổi. Mặt khác thiếu quy hoạch xây dựng vùng huyện sẽ dẫn đến thiếu căn cứ, thiếu cơ sở khoa học để xây dựng một bức tranh toàn cảnh, định hướng quy hoạch xây dựng cho toàn tỉnh. Bởi vì một tỉnh bao gồm nhiều huyện có đặc điểm tự nhiên - kinh tế- xã hội rất khác nhau và các mối liên kết, tương tác qua lại giữa các vùng trong tỉnh với nhau cũng rất khác biệt.
Thứ ba, hiện quy hoạch xây dựng liên vùng, quy hoạch xây dựng vùng trọng điểm chỉ là một phép cộng các quy hoạch xây dựng vùng tỉnh.
Điều 17 Luật Xây dựng quy định thẩm quyền phê duyệt quy hoạch xây dựng vùng tỉnh thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh. Chính quy định này đã không khắc phục được tình trạng cát cứ địa phương, thiếu tính liên kết hoặc thiếu hợp tác, mạnh ai nấy làm. Đã có nhiều bài viết về tình trạng các tỉnh miền Trung không có đầu tàu, dàn hàng ngang mà tiến. Các địa phương đua nhau lập sân bay, bến cảng, khu kinh tế... đưa đến tình trạng đầu tư dàn trải, nhỏ giọt mà hiệu quả kinh tế chưa hẳn đã cao như dự kiến. (Ví dụ từ cảng Chân Mây đến Dung Quất chỉ khoảng 200 km bờ biển mà có đến 4 cảng biển như Chân Mây- Tiên Sa- Kỳ Hà- Dung Quất, 3 sân bay: Huế, Đà Nẵng, Chu Lai).
Trên thực tế quy hoạch xây dựng liên vùng dù được Bộ Xây dựng lập và đã được phê duyệt nhưng dường như cũng chỉ là tổng hợp đơn thuần các quy hoạch xây dựng vùng tỉnh đã được các tỉnh phê duyệt, khó có thể đề xuất gì hơn, gây nên tình trạng nhiều dự án lớn tưởng chừng như hợp lý ở quy mô vùng tỉnh nhưng lại bất hợp lý ở quy mô liên vùng… Hậu quả này có thể khắc phục được nếu quy hoạch vùng tỉnh được Chính phủ phê duyệt trên cơ sở có cân đối lợi thế so sánh của từng tỉnh, cân nhắc từ tầm nhìn tổng thể hợp lý trên bình diện liên vùng và quốc gia nhằm vạch ra chiến lược phát triển hợp lý, hiệu quả, tiết kiệm đầu tư và vận hành.
Thứ tư, hiện tượng “quy hoạch treo” kéo dài gây bức xúc trong dân chúng tại các vùng có quy hoạch bị “treo” xẩy ra ngày càng phổ biến. Các quyền lợi hợp pháp của người dân đối với đất đai và tài sản trên đất của họ bị “treo” theo, chưa biết lúc nào mới có cơ hội giải thoát. Chính quyền các địa phương hết sức lúng túng nhưng không tìm được hướng giải quyết.
Nguyên nhân tạo ra tình trạng quy hoạch treo chính là những quy định tại Điều 32 và điều 62 Luật Xây dựng. Tại khoản 3 điều 62 về cấp giấy phép xây dựng quy định: Việc xây dựng công trình, nhà ở riêng lẻ trong vùng đã có quy hoạch xây dựng được duyệt và công bố chỉ được cấp phép xây dựng tạm. Thực ra, quy định trên chỉ phù hợp với quy hoạch xây dựng chi tiết đô thị 1/500 đã được phê duyệt. Còn việc xây dựng công trình, nhà ở riêng lẻ trong QHXD vùng, QHXD chung đô thị thì phải được cấp phép chính thức vì các loại QHXD này có tính chất định hướng phát triển cho hàng chục, hàng trăm năm sau.
Nếu cứ theo đúng câu chữ của Luật như vậy thì làm gì quy hoạch chẳng bị treo? Trong thực tế ở nhiều địa phương đã căn cứ luật một cách máy móc mà thực hiện, khiến cho tình trạng xây dựng luôn tạm bợ, làm cho người dân hết sức bức xúc. Quả không sai khi nói chúng ta đang treo quy hoạch, treo quyền lợi của người dân bằng luật!
Tương tự, khoản 5 Điều 32 quy định: Quy hoạch chi tiết (QHCT) xây dựng được duyệt sau 3 năm công bố nếu không được thực hiện phải khắc phục, điều chỉnh, công bố lại hoặc hủy bỏ. Điều này chỉ đúng đối với QHCT 1/500 thuộc các dự án đầu tư vì QHCT xây dựng bao gồm QHCT tỷ lệ 1/2.000 và QHCT tỷ lệ 1/500. Cụm từ: “Quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt” không phân biệt được sự khác nhau giữa hai loại quy hoạch chi tiết 1/2.000 và 1/500 vốn có mục tiêu khác nhau rất xa. Mục tiêu của quy hoạch chi tiết 1/500 là phục vụ cho các dự án đầu tư có nguồn vốn và thời gian xây dựng cụ thể. Còn mục tiêu của quy hoạch chi tiết 1/2000 là phục vụ cho công tác quản lý xây dựng các khu chức năng của đô thị trên diện rộng và thời gian dài đúng theo quy hoạch chung được duyệt. Việc thực hiện QHCT 1/2000 dĩ nhiên không thể thực hiện được trong vòng 3 năm.
Vì vậy, công tác xây dựng cũng như việc giải quyết các quyền lợi hợp pháp của người dân trên những khu vực có quy hoạch chi tiết 1/2.000 lẽ ra phải được thực hiện bình thường thì lại bị ách tắc do bị đánh đồng với quy hoạch chi tiết 1/500. Nhiều địa phương còn cấm người dân xây dựng, mua bán, sang nhượng, thế chấp, cho tặng... tài sản trong vùng có quy hoạch xây dựng được duyệt (1/2.000), từ đó quyền lợi hợp pháp của các tổ chức và cá nhân bị thiệt thòi, đã gây nên nhiều lãng phí và bất ổn xã hội kéo dài. Nếu theo quy định của Luật mà thực hiện việc công bố lại QHCT 1/2.000 thì lại rơi vào vòng luẩn quẩn: Quy hoạch lại tiếp tục bị treo!
Thứ năm, quản lý xây dựng theo quy hoạch: Buông lỏng khu vực quận, huyện, thị xã, xã. Hệ thống quản lý nhà nước về quy hoạch - kiến trúc - xây dựng hiện hành chỉ được tổ chức từ Trung ương đến cấp tỉnh (Bộ Xây dựng- Sở Xây dựng hoặc Sở Kiến trúc quy hoạch). Ở khu vực quận, huyện, thị xã và xã hoàn toàn không có cơ quan và cán bộ chuyên trách cho công tác này mà được ghép vào một số phòng chức năng khác như Phòng Hạ tầng - kinh tế, Phòng Công thương, (theo Thông tư 20 liên tịch giữa Bộ Xây dựng và Bộ Nội vụ thì chức năng quản lý về quy hoạch - kiến trúc - xây dựng được ghép vào Phòng Công thương). Thậm chí có xã chỉ có một cán bộ trung cấp địa chính thực hiện toàn bộ công tác quản lý nhà nước về kiến trúc - quy hoạch - xây dựng. Chính vì vậy nên hệ thống quản lý ngành dọc của ngành Xây dựng từ tỉnh đến các huyện - xã hết sức lỏng lẻo, không được sự quan tâm cần thiết của ngành dọc, tỉnh, chính quyền địa phương về cán bộ, phương tiện làm việc. Bộ mặt kiến trúc đô thị - nông thôn cứ phát triển tự phát không định hướng hoặc có nhưng lem nhem, lai tạp, vụn nát. Tình trạng này sẽ còn kéo dài nhiều năm nữa và viễn cảnh về một nền kiến trúc lành mạnh, có tính thẩm mỹ, giàu bản sắc riêng vì thế càng trở nên quá xa vời.
Thứ sáu, việc phân cấp cho cấp quận, huyện phê duyệt các quy hoạch chi tiết 1/2.000, 1/500 và cấp phép xây dựng các công trình kiến trúc đến cấp II trong bối cảnh chưa có cơ quan quản lý chuyên trách về Quy hoạch - Kiến trúc - Xây dựng, chưa có con người đủ năng lực là hết sức nóng vội và có phần thiếu trách nhiệm. Với cách phân cấp như vậy thì thực sự ngành Xây dựng chỉ quản lý đến khu vực trung tâm của các đô thị từ loại III trở lên còn khu vực các quận của các đô thị lớn, huyện, các đô thị từ thị xã, thị trấn, thị tứ... và toàn bộ khu vực nông thôn thì bỏ mặc cho chính quyền địa phương muốn làm sao thì làm. Ví dụ: ở Quảng Nam ngoài TP Hội An và TP Tam Kỳ còn 16 huyện, thị không có nổi một KTS.Vậy thử hỏi ai sẽ tham mưu cho Chủ tịch UBND huyện, thị đó các vấn đề về phê duyệt, cấp phép quy hoạch - kiến trúc - xây dựng? Vì vậy có thể nói đừng đổ lỗi cho những người làm công tác kiến trúc quy hoạch, các KTS, các nhà quy hoạch đô thị... đã làm nên sự lộn xộn,vụn nát, lai tạp, hỗn độn... của bộ mặt kiến trúc đô thị hiện nay mà cần phải nhận thấy nguyên nhân sâu xa là bắt nguồn từ những quy định thiếu thực tế của một số bộ luật và trách nhiệm giữa cơ quan quản lý ngành và địa phương khi xây dựng luật.
Ngoài ra, Luật Xây dựng hiện hành còn bỏ ngỏ các vấn đề liên quan giữa quy hoạch đô thị và đất đai, môi trường, tái định cư, chỉnh trang đô thị... Thiếu phần định dạng các loại hình vi phạm trong lĩnh vực quy hoạch đô thị; Thiếu chế tài quy định các hình thức xử lý tổ chức, cá nhân phạm sai sót, tiêu cực, nhũng nhiễu... trong lĩnh vực quy hoạch đô thị.
Ths.Kts Hoàng Văn Sừ - Chủ tịch Hội KTS tỉnh Quảng Nam
Nguồn: Báo Người Đại biểu nhân dân |
 Bài cùng
chuyên mục |
|
|
|
|
|
|
|
Sẽ lấy ý kiến nhân dân về tái cơ cấu ngành điện
Sáng 4/12, Bộ Công Thương đã báo cáo Chính phủ về dự án xây dựng thị trường phát điện cạnh tranh và...
|
|
 |
|
10% diện tích quảng cáo cho báo in: Quá ít!
Các cơ quan báo chí cho rằng Dự thảo Luật Quảng cáo quy định không được quảng cáo quá 10% diện tích...
|
|
|
|
|
Sửa đổi Bộ luật Hình sự: Sẽ khởi tố cả pháp nhân?
Cần quy trách nhiệm hình sự người đứng đầu pháp nhân gây ô nhiễm môi trường hay công bố thông tin...
|
|
|
|
|
Công bố 4 luật mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2009
Hôm nay 5/12, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố 4 Luật đã được Quốc hội khóa XII, Kỳ...
|
|
|
|
|
Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội nhiệm kỳ khóa XII (2007-2011) các dự án luật, pháp lệnh
...
|
|
|
|
|
Các nội dung chưa hợp lý trong Luật Kinh doanh bảo hiểm
Ở Việt Nam, hoạt động kinh doanh bảo hiểm được điều chỉnh bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật KDBH)...
|
|
|
|
|
Quản lý tập đoàn kinh tế nhà nước
Dự thảo nghị định hình thành, tổ chức, hoạt động và quản lý đối với tập đoàn kinh tế nhà nước đang...
|
|
|
|
|
Pháp lệnh Quảng cáo: Chiếc áo đã chật
Pháp lệnh Quảng cáo được xây dựng từ năm 2001 đến nay đã không còn đáp ứng được sự phát triển của...
|
|
|
|
|
Góp ý Dự thảo Nghị định về tập đoàn kinh tế : Tập đoàn nên chỉ là danh hiệu?
Gần đây, dư luận lại một lần nữa xôn xao về dự thảo nghị định về việc hình thành, tổ chức, hoạt...
|
|
|
|
|
Lấy ý kiến Dự thảo Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
Trong khuôn khổ các hoạt động đóng góp ý kiến xây dựng pháp luật, Phòng Thương mại và Công nghiệp...
|
|
|