Luật phải cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước thành những quy tắc ứng xử có tính bắt buộc. Nhưng dự thảo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả rất chung chung, mang nặng tính chất hiệu triệu. Cần quy định rõ cơ chế, chính sách, biện pháp và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phải có tính quy phạm thì mới thực hiện được. Về chương trình mục tiêu quốc gia, không nên quy định thành một điều riêng như Điều 42 của dự thảo Luật. Điều 43 thực ra chỉ nói về quy trình của việc lập, thẩm quyền phê duyệt chứ cũng không nói chương trình mục tiêu quốc gia có nội dung gì.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách Phùng Quốc Hiển: Khó có thể thuyết phục được các ĐBQH

Tôi cơ bản tán thành với hướng tiếp thu của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra về phạm vi điều chỉnh của dự án Luật, quy định về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cũng như những chính sách, biện pháp để thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và có hiệu quả; quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong sử dụng năng lượng tiết kiệm và có hiệu quả. Tuy nhiên, để thực hiện được phạm vi điều chỉnh thì các quy định cụ thể trong dự thảo Luật cần phải rõ ràng hơn. Dự thảo Luật mới đã cụ thể hóa thêm một số vấn đề, nhưng vẫn chưa bảo đảm được tính cụ thể, rõ ràng và minh bạch của các quy phạm pháp luật. Cần đi sâu vào từng điều luật cụ thể với các chế tài rõ ràng thì mới có  thể thực hiện được mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Nếu quy định chung chung như dự thảo Luật thì sẽ khó có thể thuyết phục được các ĐBQH. 

Về nguyên tắc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, dự thảo Luật đưa ra rất nhiều nguyên tắc nhưng thực chất cũng chỉ có một số khoản đúng là nguyên tắc thật còn nhiều khoản không phải là nguyên tắc. Từ ngữ cũng chưa đầy đủ nghĩa. Hay như Điều 5 quy định về chính sách của Nhà nước về sử dụng năng lượng nhưng một số quy định cũng không phải là chính sách mà là công cụ quản lý, là yêu cầu của Nhà nước để thực hiện các chính sách đó thôi. Ví dụ như công tác tuyên truyền, giáo dục, kết hợp các biện pháp quản lý trong sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì đây là công cụ của Nhà nước để thực hiện chính sách chứ không phải là chính sách. Điều 7 về yêu cầu, nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng cũng chưa thấy có tính bắt buộc thực hiện, chưa quy định thật chặt chẽ theo đúng yêu cầu của một điều luật.

Điều 39 quy định về giá năng lượng tái tạo cần hết sức cân nhắc. Ví dụ, giá bán điện sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo này như thế nào? Dự thảo Luật cần xác định rõ, đây là giá được Nhà nước kiểm soát hay theo cơ chế thị trường? Nếu xác định đây là giá được Nhà nước kiểm soát thì không phù hợp với tính chất của cơ chế thị trường. Cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh không hoàn hảo hay độc quyền... tất cả những vấn đề này đều xuất phát từ chính sách giá. Nếu cạnh tranh hoàn hảo hoặc một phần không hoàn hảo, tức là giá đó đã được kiểm soát một phần hoặc không kiểm soát theo cơ chế thị trường trong cung cầu. Vậy, Điều 39 của dự thảo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả quy định như thế nào? Theo cơ chế giá thị trường, theo cung cầu quyết định hay là có sự kiểm soát của Nhà nước?

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, GD, TN, TN và NĐ Đào Trọng Thi: Luật hóa Chương trình mục tiêu là không đúng

Việc luật hóa Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là không đúng. Vì bản thân khái niệm chương trình mục tiêu đã là một khái niệm có thời hạn mà luật thì không thể có thời hạn. Nếu như chương trình mục tiêu quốc gia đó có ý nghĩa rất quan trọng thì QH có thể ban hành một Nghị quyết về Chương trình đó vì Nghị quyết của QH có thể xác định rõ thời hạn có hiệu lực thi hành. Nếu chúng ta luật hóa chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì sau khoảng 5-10 năm nữa, khi Chương trình mục tiêu quốc gia này kết thúc thì sẽ phải sửa luật. Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là là một vấn đề rất quan trọng nhưng đưa vào luật thì không phù hợp.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận: Cơ quan soạn thảo rất lúng túng

Sau khi tiếp thu ý kiến của các ĐQBH, dự thảo Luật có thêm hai chương nữa, mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự án Luật bao gồm cả từ khâu nghiên cứu, quy hoạch đến tất các ngành, các lĩnh vực, rồi triển khai thực hiện... Tuy nhiên, không hiểu nội hàm của hai Chương mới được bổ sung này như thế nào? Chúng ta nói quy hoạch, kế hoạch khai thác, sử dụng năng lượng nhưng chỉ riêng vấn đề  quy hoạch và kế hoạch khai thác, sử dụng năng lượng đã là vấn đề rất lớn của đất nước không thể đưa vào dự thảo Luật với một vài điều chung chung như thế được.

Về nguyên tắc và chính sách sử dụng năng lượng cũng như về bảo đảm an ninh năng lượng ở Điều 7, cơ quan soạn thảo rất lúng túng. Không biết cái nào là chính sách, cái nào là yêu cầu, nhiệm vụ bảo đảm năng lượng? Ví dụ, Khoản 4 nói đa dạng hóa sở hữu và phương thức kinh doanh, thúc đẩy nhanh việc xóa bao cấp, xóa độc quyền trong lĩnh vực năng lượng, từng bước hình thành thị trường năng lượng - đây là chính sách hay yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng? Hay Khoản 6 nêu ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu suất, hiệu quả sử dụng năng lượng; coi trọng đầu tư cho tiết kiệm năng lượng, giảm tỷ lệ tổn thất năng lượng. Khoản 7, phát triển năng lượng gắn chặt với bảo vệ môi trường, bảo đảm thực hiện phát triển năng lượng bền vững – nếu hiểu theo quy định tại Điều 5 dự thảo Luật thì đây là chính sách về sử dụng năng lượng nhưng Điều 7 lại cho là yêu cầu bảo vệ an ninh năng lượng. Nhiều nội dung khác như: tuyên truyền vận động, giáo dục kết hợp các biện pháp quản lý công nghệ... thì cũng không rõ là chính sách hay là nhiệm vụ quản lý của Nhà nước. Đề nghị UBTVQH kiên quyết không luật hóa Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Nếu luật hóa các chương trình mục tiêu quốc gia thì nguồn lực tài chính của đất nước đã ít ỏi lại càng bị xé lẻ và  manh mún. 

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh Lê Quang Bình: Cần rạch ròi

Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Luật vẫn chưa khắc phục được tính chung chung. Về phạm vi sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, hoặc là Luật này chỉ quy định ở phạm vi hẹp, tức là chỉ trong phạm vi sử dụng thôi; hoặc là mở rộng phạm vi, bao gồm cả vấn đề chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, trong đó có cả khai thác, sản xuất và sử dụng. Dự thảo Luật có tên là sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả nhưng phạm vi điều chỉnh thì lại lẫn lộn hết, có cả chiến lược, có cả sản xuất, có cả sử dụng... Nhiều nội dung cũng không phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự án Luật. Ví dụ như quy định về “sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong lĩnh vực giao thông vận tải”, “quy hoạch, xây dựng, tổ chức hệ thống giao thông vận tải, việc lập quy hoạch, tổ chức hệ thống giao thông vận tải phải có các biện pháp bảo đảm giao thông hợp lý, thông suốt, khuyến khích hệ thống vận tải hành khách công cộng, giao thông đường sắt, đường thủy” - những vấn đề này đều đã được quy định trong Luật Giao thông đường bộ mà cũng không thấy gắn gì lắm với yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Hay quy định “căn cứ quy định luật này pháp luật giao thông vận tải, Ủy ban nhân dân các cấp lập, thực hiện kế hoạch phát triển hệ thống giao thông, thực hiện phân làn, phân luồng giao thông hợp lý, quy định giờ hoạt động của một số loại phương tiện, giảm thiểu ùn tắc giao thông” Quy định này có gắn gì với  việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đâu? Xây dựng luật mà đưa ra các quy định chung chung kiểu quy định cũng được mà không quy định cũng không sao là không phù hợp với quan điểm làm luật của QH. Dự án Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã được QH nhất trí ban hành nhưng để thuyết phục được các ĐBQH thì cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra cần tiếp tục rà soát, làm rõ các quy định trong dự thảo Luật. Nguyên tắc là nguyên tắc; chính sách là chính sách; yêu cầu là yêu cầu – cần phải hết sức rạch ròi.